Enti in rete L.482/99   

Biodiversità - Valli di Lanzo

Biodiversità Valli di Lanzo - Pascoli Pregiati. La variabilità della composizione botanica dei prati

Pascoul Presious. La vëriabilità ëd la coumpouzisioun botanica ëd li prà.

a cura di Chambra d'Oc, traduzione di di Teresa Geninatti Chiolero, Video intervista a fondo pagina

italiano

In Piemonte sono presenti 370.000 ettari di prati permanenti e pascoli, caratterizzati da una grande biodiversità che comprende 92 tipi di pascolo, con prati caratterizzati da 70-100 diverse specie vegetali. La variabilità della composizione botanica dei prati e dei pascoli influisce sulle caratteristiche qualitative e produttive degli animali: le caratteristiche del foraggio variano in funzione delle specie botaniche da cui è costituito e queste modificano le composizioni chimiche e nutriceutiche del latte. Ecco quindi che l’alimentazione degli animali su prati caratterizzati da un’ampia varietà di specie erbacee, contribuisce a determinare le caratteristiche del latte di pascolo, ricco di vitamine e di grassi “buoni”, espressione della biodiversità dell’ambiente montano. Peculiarità che dal latte vengono trasferite ai diversi prodotti caseari.

Quanto più i prati sono ricchi di essenze erbacee e foraggere, tanto più sono pascoli “pregiati”. Nonostante, però tale ricchezza e questo grande valore, ormai la gran parte dei pascoli è stata da tempo abbandonata, regredendo velocemente a zone cespugliate e, se la quota altimetrica lo consente, il bosco prende il sopravvento coprendo vaste aree dell’alpe. La scarsa utilizzazione delle superfici di pascolo per abbandono o sottocaricamento ha determinato, in molti casi, la variazione degli equilibri floristici degli alpeggi con decadimento della qualità dei pascoli per diffusione di specie erbacee poco “appetitose” per gli animali e di basso valore nutritivo. Il progressivo peggioramento della qualità dei pascoli, sia in termini di valore nutritivo della copertura vegetale sia in termini di pascolabilità, ha a sua volta ulteriormente disincentivato l’utilizzo degli alpeggi,


In montagna l’uomo e i suoi animali hanno da sempre svolto un gran numero di attività, dal recupero di fonti alimentari per il bestiame, all’ottenimento di prodotti trasformati di pregio (formaggio e burro), alla tutela, a volte anche inconsapevole, dell’ambiente e del territorio
. Incentivare la presenza dell’uomo e delle mandrie sugli alpeggi rappresenta, per queste e altre ragioni, un elemento fondamentale per la conservazione e la valorizzazione della montagna: il mantenimento corretto delle aree a pascolo è garanzia di conservazione della cosiddetta biodiversità vegetale e della diversità paesaggistica, della biodiversità nella produzione casearia, in breve della bellezza delle nostre montagne.

franco-provenzale

Ën Piemount è i eu 370.000 ettari ëd prà permanent é pascoul, caraterizà da una grosa biodiversità qu’è coumpreunt 92 tipou ëd pascoul, a to prà caraterizà da 70 – 100 diversë spechë vegetal. La vëriabilità ëd la coumpouzisioun botanica ëd li prà é ëd li pascoul è influeit sul carateristiquë couëlitativë é proudutivë ëd lë bestië: ël caratëristiquë doou fourajou ou variount ën funsioun ëd lë spechë botaniquë cou lou coumpounount é seun è moudifiquët la coumpouzisioun quimica é noutricheoutica doou lait. Ecco quë l’alimentasioun ëd lë bestië su li prà caraterizà da ‘na greunda vërietà dë speche d’erbë è countribueit a determinà ël quërateristiquë doou lait ëd pascoul, ric ëd vitaminë é ëd gras “boun”, espresioun ëd la biodiversità ëd l’ambient ëd mountanhi. Pecouliarità quë daou lait ou vinhout trësferië a li deversi proudot cazeari.

Tan più quë li prà ou sount ric d’erbë diversë é fouragerë, tan più sount pascoul “presious”. Mëlgré, però, tala riquëssi é sto gran valour, ouramai la greun part ëd li pascoul ëd mountanhi è t’istaia da ten abeundounaia, paseunt len a dzonë bousounaië é, sé la couota ëltimetrica è j’oou counsint, lou bosc ou piët la premineunsi, cruveunt greunda part ëd lh’alp. La scarsa utilizasioun ëd lë superfichë ëd pascoul për abeundoun o “soutacaricameunt” ou i eu determinà, ën gro ëd cazou, la vëriasioun ëd l’ecouilibri flouristic ëd lh’alp a to decadimeunt ëd la couëlità ëd li pascoul për la difuzioun dë speche d’erbë nhint gro “apetitouzë” për ël bestië é për lou scars valour nutritìou. Lou prougresìou pejourameunt ëd la coueulità ëd li pascoul, sia daou pount ëd vista doou valour nutritìou ëd couertura vegetal sia daou pount ëd vista ëd la pëscoulabilità, ou i eu euncoù più dizinchentivà l’utilis ëd lh’alp.

Ën mountanhi l’om é ël souë bestië ou i ont da sempër fait ën greun numër d’atività, daou recupero ëd migì për ël bestië, a l’outenimeunt ëd proudot trësfouermà ëd prejo (foumach é bueurou), a la tutela, ad vì afinha euncousapevoula, ëd l’ambient é doou teritori.

Ënchentivà la prezensi ëd l’om é ëd li troup ëd bestië su lh’alp è raprezentët për sitta é aoutrë razoun n’elemeunt foundamental për la counservasioun é la vëlourizasioun ëd la mountnhi: lou meuntenimeunt couret ëd lëz’aree ëd pascoul è i ëst guërensìa ëd counservasioun ëd la biodiversità vegetal é ëd la diversità doou paizajou, ëd la biodiversità ënt la proudusioun cazearia, ën poquë parolë ëd la bleussi ëd lë nostrë mounhë.