franco-provenzale

Par tournà a la storia dal muziquës dal nostrës valadës, l’atejamant dla Gezia vers lou bal ou ìist raprezentà an maneri bastansi dechiza d’an documant publicà daou canonic Silvio Solero ant la “Storia Onomastica delle Valli di Lanzo”. Ès parlavët d’un curà ad Seres, Jovanni Ferolho, finì douant aou tribunal ecleziastic ant ‘ou 1605 par ‘na seriës d’acuzës soulevaiës countra a quial da ‘na part di parouquian. Da san qu’ès zmiet Feroglio ou alavët an gir armà ad pistola, ou pourtavët ‘na spà stramà ant ‘ou bastoun, ou juievët a taroc ant l’oubergi d’in cherto Michele Castagneri, andoua cou counsumavet co li past é ou s’ fazit scourtà armà ad fuzìi daou fìi ad sit isì, Biajo, qu’ieret an bandì manifest. É pre lou previ, semper secoundou alz’acuzës, dopou la Massa ou juievet a baloun an piasi coun la chumizi tirìa su dal braiës é dopou cou l’avit pouzà l’abit é li vistumant da previ. Coume s’è bastaset nhint ou tinìt coun quial “Marjoleta” la fìi natural dl’ouberdjista é ou insultavët publicamant al fumellës dizanlhi “carmassa”.

Ansoumma, lou pouver Ferolho ou ieret acuzà ad fari brigada, ad banquetà, juìa aou baloun, qu’i piazit alz’armës, ou ieret vendicatìou é lashiou é ou alavet an mascrada. Sit’ ultima choza forse ì ieret counsiderà la coulpa più gravë. Durant lou Quërlevà an coumpanhì d’André é d’aoutri fì é fiës ou ieret alà fin a Cantoira é ou chantavët an maneri proufana è ou balavët mentre que ou sounavët lou brandou. Coumpourtamant ad sit tipou proubabilmant ou i erount nhint rar ant alz’ epouquës cou prechediount ma ou i erount pint achetabil ant ‘ou clima dla Controriforma. Par sousì i avit istà ‘na loungi inquiesta é sai ‘d Serës o s’aviount proununsià an part a favour é an part countra a Don Ferolho que a la fin ou ieret istà trasferì an ‘na paroqquia meno ampourtanta. Ad sitta storia ou restount at documant cou dounount l’idea ad san qu’i eret la vita valijana ant ‘ou dichasetezim secoul é più ad tout ou nou dounount d’anfourmasioun selz’ouriginës d’in bal ancoù ancouè an uzou, lou brandou.