Portal d’Occitània    Letteratura occitana

Clelia Baccon - Cuntà grän, cuntà!

Cuntà grän, cuntà!

Èsse soun mèitre - Antologia di scritti occitani dell'Alta Valle Susa

italiano

Raccontate nonno, raccontate!

Lassù nel forno della Pisina295

Giovanni sta estraendo il pane,

la giornata del fornaio è stata faticosa

ma anche stasera il pane è cotto.

La porta del locale è socchiusa

fuori fa freddo (siamo in tardo autunno)

ed il caldo, col profumo di pane fresco,

si diffonde nei campi dei dintorni.

Da dove arriva quell’orso?

Un orso?” (i bambini si fanno più vicini al nonno).

Sì, e si è spinto fin lì

attratto dal profumo del pane, poiché aveva fame.

Giovanni se lo vede sull’uscio

grosso nero, con la bocca spalancata

(pure i bambini se lo vedono dinanzi,

con la bocca spalancata, ritto sulle zampe posteriori... Che spavento!).

La bestia sbarra l’uscio con la sua mole

ma Giovanni non si perde d’animo: prende un pane e dicendo

Va e che Dio ti protegga”

lo lancia con destrezza all’animale affamato.

L’orso l’acchiappa al volo e...

non c’è più l’orso sull’uscio,

c’è un uomo distinto, un forestiero...

Davvero? E dopo? Raccontate nonno, raccontate!”

Pure Giovanni è rimasto di sasso

a bocca aperta. “Non abbiate paura

(gli dice quell’uomo con bel garbo)

ora vi racconto quel che mi è successo.

Vivevo nel Brianzonese,

disponevo del necessario e del superfluo.

Una maledizione fu la mia rovina,

da allora un orso vagò nel bosco, solo e disperato”.

(Povero orso! Ora fa un po’ pena).

E dopo, nonno? Raccontate!”

Grazie al pane che mi avete dato e alle parole

che mi avete detto, la maledizione ha perso ogni effetto”.

E l’uomo, aperta una scarsella

ne estrae tre monete d’oro,

luccicanti come il sole

e le porge al fornaio, che non ne aveva mai viste.

Poi col suo pane fresco, contento

si avvia lui pure per la strada percorsa dalla gente

(ed i bambini, che con i loro occhi

lo vedono partire, lo vorrebbero seguire).

Molto tempo è trascorso!

Giovanni riposa nel vecchio cimitero e lassù il forno

non c’è più

ma è rimasto il nome: “Lä terä dlä Gardiù”.

Iciòu din ‘l fū dlä Pisinä

ke Janin u l’ī aprē surtī ël pän:

lä jurnà du furnī i l’ī ità lonjä

ma ël pän mai seinöü u l’ī cöü.

Lä portä l’a ‘nä böchä,

foȓä la fai frei (l’ī d’utën tar)

e lä chaȓu, bu ël fla du pän frèsk,

i s’për din lu chän du-ṣ-enviȓän.

Dent’u ribba kl’urs?

(“N’urs?” e lu-ṣ-ifän i s’fän plü procch du grän).

Uì, e skl’à fai apruchā

l’ī ël fla du pän, u l’avià fän.

Kē Janin u se l’vè slä portä

grō, nhī, bu ‘l mur ibēr

(mai lu-ṣ-ifän i se l’vèiän diȓän

bu ‘l mur ibēr, la pätta ën lòu... Ke pòu!).

Lä bèiciä i bucchä lä portä

ma ël Janin u prën ün pän e ‘n disën

“Vai a lä gàrdiä ‘d Diù”

u l’tappä, biën lansà, a klä bèiciä afamà.

L’urs u l’atrappä au vol e...

lä lh’à pamài n’urs slä portä,

lä lh’à ‘n bel om, ‘n fuȓitī...

«Dabun? e aprē? Cuntà grän, cuntà!»

Mai ke Janin u l’i restà ‘d bō

bu lä guȓä ibèrtä. «Fasiòu pa pòu

(u l’di kl’om bu bē dèüt)

mi ièüȓ au contu: icutà sk’la mi aribà.

Mi a viviū a Briansun

e a l’aviū ‘d ke m’ servī e encā davänsä.

‘Nä maledisiun l’ī ità mä ruinä,

apré n’urs u l’à viȓà pal bō, suȓé e dispeȓà”.

(Poȓ urs! Ièüȓ u fai ‘n pòu pèinä)

“E aprē? Cuntà grän, cuntà!”

“Mersì au pän k’u m’avè dunà e a la paȓola

k’u m’avè dì, lä maledisiun i l’à finì”.

E l’om, ibèrtä ‘nä scarsellä

u tiȓa foȓa trei pesa d’or, bëlla

lüstriänta ‘mä ‘l suȓé

e u la dunä au furnī k’u n’avìa jumài vī.

Pöü, bu sun pän frèsk, cuntën

u prën mai iè ël chamin dlä jën

(e lu-ṣ-ifän ke bu luri-ṣ-ö

i l’avèiän partī, i vudrän l’suivī).

La n’à pasà ‘d tën! D’aluȓä

ke ‘l Janin u s’arpàusä e iciòu ël fū

u lh’ī pamài

ma l’i restà ‘l nù: lä terä dlä Gardiù.

.


occitan

Iciòu din ‘l fū dlä Pisinä

ke Janin u l’ī aprē surtī ël pän:

lä jurnà du furnī i l’ī ità lonjä

ma ël pän mai seinöü u l’ī cöü.

Lä portä l’a ‘nä böchä,

foȓä la fai frei (l’ī d’utën tar)

e lä chaȓu, bu ël fla du pän frèsk,

i s’për din lu chän du-ṣ-enviȓän.

Dent’u ribba kl’urs?

(“N’urs?” e lu-ṣ-ifän i s’fän plü procch du grän).

Uì, e skl’à fai apruchā

l’ī ël fla du pän, u l’avià fän.

Kē Janin u se l’vè slä portä

grō, nhī, bu ‘l mur ibēr

(mai lu-ṣ-ifän i se l’vèiän diȓän

bu ‘l mur ibēr, la pätta ën lòu... Ke pòu!).

Lä bèiciä i bucchä lä portä

ma ël Janin u prën ün pän e ‘n disën

Vai a lä gàrdiä ‘d Diù”

u l’tappä, biën lansà, a klä bèiciä afamà.

L’urs u l’atrappä au vol e...

lä lh’à pamài n’urs slä portä,

lä lh’à ‘n bel om, ‘n fuȓitī...

«Dabun? e aprē? Cuntà grän, cuntà!»

Mai ke Janin u l’i restà ‘d bō

bu lä guȓä ibèrtä. «Fasiòu pa pòu

(u l’di kl’om bu bē dèüt)

mi ièüȓ au contu: icutà sk’la mi aribà.

Mi a viviū a Briansun

e a l’aviū ‘d ke m’ servī e encā davänsä.

Nä maledisiun l’ī ità mä ruinä,

apré n’urs u l’à viȓà pal bō, suȓé e dispeȓà”.

(Poȓ urs! Ièüȓ u fai ‘n pòu pèinä)

E aprē? Cuntà grän, cuntà!”

Mersì au pän k’u m’avè dunà e a la paȓola

k’u m’avè dì, lä maledisiun i l’à finì”.

E l’om, ibèrtä ‘nä scarsellä

u tiȓa foȓa trei pesa d’or, bëlla

lüstriänta ‘mä ‘l suȓé

e u la dunä au furnī k’u n’avìa jumài vī.

Pöü, bu sun pän frèsk, cuntën

u prën mai iè ël chamin dlä jën

(e lu-ṣ-ifän ke bu luri-ṣ-ö

i l’avèiän partī, i vudrän l’suivī).

La n’à pasà ‘d tën! D’aluȓä

ke ‘l Janin u s’arpàusä e iciòu ël fū

u lh’ī pamài

ma l’i restà ‘l nù: lä terä dlä Gardiù.296