Insegnamento on-line   

Modulo 11 - Li coustum

Ën poc ëd leteratura

Un po' di letteratura

Ën poc ëd leteratura
franco-provenzale



Vistì a nostra moda: li coustum.

Ënt ël nostrë valadë, fin da li tèn più ëntic, nhint mëc ël fëmelë, ma co lh’om, ou i avont ‘na maneri ëd vistise cou li dounavet n’ëspet elegant é aleguër

Ërzë stofe drouvàië për li vistì ëd lh’om ou i érount nhint tan fine, ma gro roubuste é për durà gro ënt ‘oou tèn. Lou coustum ou i éret fait da braië sout’ aou gënui, chumizi ëd chenoou o lana ëd bèrou é, d’invèrn, ‘na jaca ëd frustana, ën fasoulët aou col, li chaousoun biënc ëd lana ëd bèrou é li soccou a li pìa.

Ëncui lou coustum ëd lh’om ou i ëst fait da braië faite ëd pan moudern. Ma can qu’ès descouërt doou “coustum ëd la val” ès penset subit a la viësta ëd lë fëmelë: ‘na rica viësta, soulitamënt ëd sèia o lana sutila, ën faoudalin ligì ëd sèia, ricamà a to ëd moutiou floureal ëntounà a li couleù ëd la viësta; ën gro sialët a to ëd fieu ricamà é loungë freungë. Lou sialët ou vint pourtà drapegìa ëntoërn aou col é, cruvënt ërzë spalë, ou s’ëncroziet ëdvant.

Caratéristica è i ëst la bèla cufia ëd pisët biënc pieguetà, pougìa s’ën quitì chestel, chamà “coucoun”, për frëmà la cufia ënt ‘oou pouchou ëd li chevéi. La cufia è i ëst ariquìia d’ën lounc bindel groupà a to ën fioc a to ël douë pountë librë cou sëndount soou bufeët ëd qui ou la portount. Ëd co l’or ou i éret ëmpourtant: ou ‘s pourtavount dui grosi ourchin, ‘na spila a tinì frëm lou sialeut é la crës trëdisiounal aou col. È coumpletavët lou coustum n’eleganta vëntaina pëndua aou faoudal. Ënt un tèn nhënca gro lounh, toute ël fië ou fazont é ou ërcamavount da soulë lou coustum.

Li vistì për trëvaìi ou i èrount counsumà é tacounà: mëc la dimengi é për ël festë ou s’ drouvavount li “vistì boun”, gournà a to cura é atensioùn … vistise è coustavët car é mëc li più “ric” ou i avont dui vistì për la fèsta … quërcun ou l’avont propi nhint.

scouta

(Libro di testo per classi I, II e III scuole primarie, I. C. « I. Murialdo »)

italiano



Vestirsi a Nostra Moda: il costume tradizionale.

Nella nostra valle fin dai tempi più remoti, non solo le donne, ma anche gli uomini, usavano una foggia nel vestire che dava loro un aspetto elegante ed allegro.

Il tessuto usato per gli abiti maschili non era fine, ma in compenso era robustissimo e di lunga durata. Il “costume” consisteva in calzoni corti al ginocchio, camicia di canapa o lana e, d’inverno, una giacca di fustagno, un fazzoletto al collo, le calze bianche di spessa lana di pecora e gli zoccoli ai piedi.

Attualmente il costume maschile è composto da pantaloni confezionati con tessuti correnti

Ma quando si parla di “costume della valle” si allude al caratteristico abito femminile: una ricca veste, per lo più di seta; un leggero grembiulino di seta, ricamato e dipinto con motivi floreali e intonato ai colori della veste; un ampio scialle con fiori ricamati e una lunga frangia. Lo scialle viene drappeggiato attorno al collo e, coprendo le spalle, si incrocia sul petto. La caratteristica ed elegante cuffia di pizzo bianco arricciato, poggia su un minuscolo cestello, detto “coucoùn”, per fermare la cuffia tra i capelli raccolti. La cuffia è arricchita da un lungo nastro annodato a fiocco con i due capi liberi che scendono sulla fronte di chi l’indossa. Anche i gioielli erano importanti: si portavano due vistosi orecchini, una spilla a tener fermo lo scialle e la tradizionale “croce” al collo. Completava il costume un elegante ventaglio. In un tempo non molto lontano ogni ragazza confezionava e ricamava da sé il costume.

Gli abiti da lavoro erano consumati e rattoppati: solo la domenica e per le feste si usavano i “Vestiti buoni”, gelosamente conservati e custoditi con cura … vestirsi costava molto e solo i più “ricchi” avevano due vestiti per le feste … qualcuno proprio non ce l’aveva.