Portal d’Occitània    Letteratura occitana

Il Sommo Poeta nel patois di Salbertrand - Le prime 22 terzine dell’Inferno, Canto I

Le prime 22 terzine dell’Inferno, Canto I

Èsse soun mèitre - Antologia di scritti occitani dell'Alta Valle Susa

italiano

 Nel mezzo del cammin di nostra vita

Mi ritrovai per una selva oscura,

3 Ché la diritta via era smarrita.

Ahi quanto a dir qual era è cosa dura

Esta selva selvaggia e aspra e forte

6 Che nel pensier rinova la paura!

Tant’è amara che poco è più morte;

Ma per trattar del ben ch’i’ vi trovai,

9 Dirò de l’altre cose ch’i’ v’ho scorte.

Io non so ben ridir com’i’ v’intrai,

Tant’era pien di sonno a quel punto

12 Che la verace via abbandonai.

Ma poi ch’i’ fui al piè d’un colle giunto,

Là dove terminava quella valle

15 Che m’avea di paura il cor compunto,

Guardai in alto, e vidi le sue spalle

Vestite già de’ raggi del pianeta

18 Che mena dritto altrui per ogne calle.

Allor fu la paura un poco queta

Che nel lago del cor m’era durata

21 La notte ch’i’ passai con tanta pieta.

E come quei che con lena affannata

Uscito fuor del pelago a la riva

24 Si volge a l’acqua perigliosa e guata,

Così l’animo mio, ch’ancor fuggiva,

Si volse a retro a rimirar lo passo

27 Che non lasciò già mai persona viva.

Poi ch’ei posato un poco il corpo lasso,

Ripresi via per la piaggia diserta,

30 Sì che ‘l piè fermo sempre era ‘l più basso.

Ed ecco, quasi al cominciar de l’erta,

Una lonza leggiera e presta molto,

33 Che di pel macolato era coverta;

E non mi si partia dinanzi al volto,

Anzi ‘mpediva tanto il mio cammino,

36 Ch’i’ fui per ritornar più volte vòlto.

Temp’era dal principio del mattino,

E ‘l sol montava ‘n sù con quelle stelle

39 Ch’eran con lui quando l’amor divino

Mosse di prima quelle cose belle;

Sì ch’a bene sperar m’era cagione:

42 Di quella fiera a la gaetta pelle,

L’ora del tempo e la dolce stagione:

Ma non sì che paura non mi desse

45 La vista che m’apparve d’un leone.

Questi parea che contra me venisse

Con la test’alta e con rabbiosa fame,

48 Sì che parea che l’aere ne tremesse:

Ed una lupa, che di tutte brame

Sembiava carca ne la sua magrezza,

51 E molte genti fé già viver grame.

Questa mi porse tanto di gravezza

Con la paura ch’uscia di sua vista,

54 Ch’io perdei la speranza de l’altezza.

E qual è quei che volontieri acquista,

E giugne ‘l tempo che perder lo face,

57 Che ‘n tutti suoi pensier piange e s’attrista,

Tal mi fece la bestia sanza pace,

Che, venendomi ‘ncontro, a poco a poco

60 Mi ripigneva là dove ‘l sol tace.

Mentre ch’i’ rovinava in basso loco,

Dinanzi a li occhi mi si fu offerto

63 Chi per lungo silenzio parea fioco.

Quando vidi costui nel gran diserto,

Miserere di me, gridai a lui,

66 Qual che tu sii, od ombra od omo certo! 373

Du chamin ‘d mä vittä èȓu a meità

Can, n’oghën perdǜ ël viō sügǖ,

3 A m’ siū truvà din-z-en bō sarà.

A diȓe ‘mä l’èȓa par mì li dǖ

S’a pensu a kla fracha k’ m’empachavan d’anā,

6 A lä pòu k’éi ogǘ din kē bō ikǖ !

Cazi l’ī melh müȓī k’l atraversā:

Ma par fā cumprenn k’ lä mä servì,

9 Tut s’k’ei vī a voȓu s’ cuntā.

A sou pa diȓe ‘mä ‘l siū finì,

Perké cant’a léi leisà lä jüstä viä

12 Eȓu plèn ‘d son, bèla ëndürmì.

Ma cant’a siū aribà ent lä finisīa,

Kē cumbā k’avìa ipuantà

15 Mun cör e encā u n’en sufrīa,

Éi beicà en lou, u l’ èȓa jò enlüminà

El sée e bu ‘l jū du suȓé

18 Mai el col u l’èȓa bien iclaȓà.

Lä chozä i l’a ogǘ sun efé:

U l’a kità l’afann ‘d mun cör

21 K’u l’avìa duȓà tu ‘l nöü mun malgré.

E paȓī ‘mä ün ke par bunör

U s’ si souvà da lä mēr en tempetä

24 U bèicà kl’àigä plèina ‘d malör,

Mai mi éi viȓà arēȓ lä tetä,

Par armiȓā klä cumbä icüȓä

27 Ke a la persuna i l’a ciū fai lä fetä.

Préi ‘n flà sü clä teppä düȓä,

Tusuitta aprée éi cumensà a m’agrapilhā,

30 Da suȓé, amū, a lä bunä ventüȓä,

Avìū pèina enchaminà a muntā,

Cant a vèiu ‘nä lunzä, ‘n chinass bien digurdì,

33 E bu ‘l puāle tachà, k’ i ven a s’ bracā;

Sü mä via, icì diȓan mì;

I m’empàcha d’anā par mun chamin,

36 I vudrìa m’ fā turnā d’enta siū partì.

L’eȓa la prümieȓa-z-uȓa du matin,

E ‘l Suȓé bu la-z-itieȓa du «Mutun entī» 

39 U s’ levava ‘mä l’eȓa ità sun destin

Kant el Bundiù u lh’avìa inandià el prümī vī;

Aviū ‘d razun par èis pā dispeȓà:

42 Klä drolla bèiciä machiȓā ‘d nhī,

La cumensà du jū e lä primmä aribà:

Ma a lä vistä de ‘n leùn proppi icì

45 Lä pòu tusuitta i m’ī turnà.

Lä semblava k’u vness contre mì

Bu lä cabosä ën lòn, u crepava ‘d fän,

48 E parën l’oȓìa adusì:

E mai la fümellä de ‘n lù icì diȓan

Màigrä ‘ma ‘n pik ma plèina ‘d gramaȓìa,

51 Ke a bien d’ jen i l’avìa sūsà el san.

Sopèȓ ‘d pughèir pā lä champiā via

Lä pòu k’i m’ fazìa mak a la beicā,

54 M’a fai perd el cuȓaje e l’enerjìa.

E paȓī ‘mä kè k’ sī fai ed bütin,

E pöü l’ī ribà el muman k’u s’à perdǜ,

57 E din iè u s’ lèisa prenn du chagrin,

Paȓī clä bèiciä i ma rendü futǜ,

Menten ke vnen inän ‘n pòu par cò

60 I m’ fazìa turnā d’ent eȓu vengǜ.

Menten k’a picatavu aval àu clò,

Ei vī ‘ma n’umbrä icì procch apaȓī

63 L’umbrä fatigà ‘d (i) n’ om d’en cò.

Can din kē dezēr mi a l’éi vī,

A lh’éi bramà: ajùumè par chaȓità,

66 Om o umbrä ke t’ siā lä fai tupaȓī! 

.


occitan

 Du chamin ‘d mä vittä èȓu a meità

Can, n’oghën perdǜ ël viō sügǖ,

3 A m’ siū truvà din-z-en bō sarà.

A diȓe ‘mä l’èȓa par mì li dǖ

S’a pensu a kla fracha k’ m’empachavan d’anā,

6 A lä pòu k’éi ogǘ din kē bō ikǖ !

Cazi l’ī melh müȓī k’l atraversā:

Ma par fā cumprenn k’ lä mä servì,

9 Tut s’k’ei vī a voȓu s’ cuntā.

A sou pa diȓe ‘mä ‘l siū finì,

Perké cant’a léi leisà lä jüstä viä

12 Eȓu plèn ‘d son, bèla ëndürmì.

Ma cant’a siū aribà ent lä finisīa,

Kē cumbā k’avìa ipuantà

15 Mun cör e encā u n’en sufrīa,

Éi beicà en lou, u l’ èȓa jò enlüminà

El sée e bu ‘l jū du suȓé

18 Mai el col u l’èȓa bien iclaȓà.

Lä chozä i l’a ogǘ sun efé:

U l’a kità l’afann ‘d mun cör

21 K’u l’avìa duȓà tu ‘l nöü mun malgré.

E paȓī ‘mä ün ke par bunör

U s’ si souvà da lä mēr en tempetä

24 U bèicà kl’àigä plèina ‘d malör,

Mai mi éi viȓà arēȓ lä tetä,

Par armiȓā klä cumbä icüȓä

27 Ke a la persuna i l’a ciū fai lä fetä.

Préi ‘n flà sü clä teppä düȓä,

Tusuitta aprée éi cumensà a m’agrapilhā,

30 Da suȓé, amū, a lä bunä ventüȓä,

Avìū pèina enchaminà a muntā,

Cant a vèiu ‘nä lunzä, ‘n chinass bien digurdì,

33 E bu ‘l puāle tachà, k’ i ven a s’ bracā;

Sü mä via, icì diȓan mì;

I m’empàcha d’anā par mun chamin,

36 I vudrìa m’ fā turnā d’enta siū partì.

L’eȓa la prümieȓa-z-uȓa du matin,

E ‘l Suȓé bu la-z-itieȓa du «Mutun entī» 

39 U s’ levava ‘mä l’eȓa ità sun destin

Kant el Bundiù u lh’avìa inandià el prümī vī;

Aviū ‘d razun par èis pā dispeȓà:

42 Klä drolla bèiciä machiȓā ‘d nhī,

La cumensà du jū e lä primmä aribà:

Ma a lä vistä de ‘n leùn proppi icì

45 Lä pòu tusuitta i m’ī turnà.

Lä semblava k’u vness contre mì

Bu lä cabosä ën lòn, u crepava ‘d fän,

48 E parën l’oȓìa adusì:

E mai la fümellä de ‘n lù icì diȓan

Màigrä ‘ma ‘n pik ma plèina ‘d gramaȓìa,

51 Ke a bien d’ jen i l’avìa sūsà el san.

Sopèȓ ‘d pughèir pā lä champiā via

Lä pòu k’i m’ fazìa mak a la beicā,

54 M’a fai perd el cuȓaje e l’enerjìa.

E paȓī ‘mä kè k’ sī fai ed bütin,

E pöü l’ī ribà el muman k’u s’à perdǜ,

57 E din iè u s’ lèisa prenn du chagrin,

Paȓī clä bèiciä i ma rendü futǜ,

Menten ke vnen inän ‘n pòu par cò

60 I m’ fazìa turnā d’ent eȓu vengǜ.

Menten k’a picatavu aval àu clò,

Ei vī ‘ma n’umbrä icì procch apaȓī

63 L’umbrä fatigà ‘d (i) n’ om d’en cò.

Can din kē dezēr mi a l’éi vī,

A lh’éi bramà: ajùumè par chaȓità,

66 Om o umbrä ke t’ siā lä fai tupaȓī! 372